Główny Inspektorat Sanitarny po raz kolejny w czerwcu wydał ostrzeżenie dotyczące szklanek sprzedawanych w popularnej sieci KIK. W produktach wykryto migrację ołowiu i kadmu, co skłoniło sklep do natychmiastowego wycofania ich ze sprzedaży. Klienci zostali poproszeni o zaprzestanie używania szklanek oraz o ich zwrot do dowolnego sklepu KIK.
To nie pierwszy taki przypadek w ostatnich miesiącach. W marcu GIS informował o podobnym problemie z szklankami z sieci Flying Tiger Copenhagen, a wcześniej — w styczniu — z produktami Tiger Warsaw Spółka. Ostrzeżenia dotyczyły nie tylko szklanek, ale również kubków, talerzy, misek i całych zestawów naczyń, w których wykryto szkodliwe metale ciężkie.
Unia Europejska regularnie alarmuje także o niebezpiecznych stężeniach ołowiu i kadmu w biżuterii oraz akcesoriach do włosów. Ostatni taki alert dla Polski dotyczył spinek do włosów i został wydany 18 czerwca.
Skąd biorą się niebezpieczne substancje w naczyniach?
Według informacji Parlamentu Europejskiego, potencjalnie toksyczne metale, takie jak ołów, bar i kadm, są wykorzystywane w materiałach ceramicznych i szklanych, w tym w tych przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Prawo określa dopuszczalne limity zawartości ołowiu i kadmu w ceramice, jednak nie istnieją jednolite przepisy dotyczące szkła. Oficjalne kontrole wykazały, że około 20 proc. badanych próbek ceramiki i szkła uwalnia do żywności metale ciężkie w ilościach przekraczających normy.
Ołów i kadm w naczyniach — jakie zagrożenia niosą?
Ołów i kadm to metale ciężkie, które mogą mieć poważny wpływ na zdrowie. Chemiczka Sylwia Panek w rozmowie z Medonetem wyjaśnia, że ołów jest neurotoksyną, a nawet niewielkie ilości tej substancji mogą negatywnie oddziaływać na układ nerwowy. Długotrwałe narażenie na ołów wiąże się z ryzykiem zaburzeń rozwoju poznawczego u dzieci, nadciśnienia, chorób nerek oraz zwiększonego prawdopodobieństwa wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych.
Specjalistka przypomina również, że kadm został sklasyfikowany przez Międzynarodową Agencję Badań nad Rakiem jako substancja rakotwórcza dla ludzi. Kadm może kumulować się w organizmie przez wiele lat, a przewlekła ekspozycja prowadzi do uszkodzenia nerek, zaburzeń gospodarki wapniowej i zwiększonego ryzyka osteoporozy.
Nie tylko ołów i kadm — inne zagrożenia w naczyniach
Ołów i kadm najczęściej występują w klasycznych talerzach, kubkach i szklankach, ale w naczyniach mogą pojawiać się także inne niebezpieczne substancje. Sylwia Panek zwraca uwagę, że wszystko zależy od materiału, z którego wykonane są naczynia. W przypadku produktów z tworzyw sztucznych mogą występować migracje substancji takich jak melamina czy formaldehyd, zwłaszcza przy nieprawidłowym użytkowaniu. Ekspertka przypomina także o mikroplastiku, który uwalnia się do żywności z opakowań plastikowych, szczególnie pod wpływem wysokiej temperatury. Warto również wiedzieć, że niedawno w Unii Europejskiej zakazano stosowania bisfenolu A w opakowaniach do żywności.
Dzieci są szczególnie narażone na działanie toksycznych substancji, ponieważ ich masa ciała jest mniejsza, co oznacza większą ekspozycję na te same ilości szkodliwych związków niż u dorosłych. Z tego powodu produkty dla dzieci podlegają bardziej rygorystycznym kontrolom i normom bezpieczeństwa.
Jak wybierać bezpieczne naczynia? Rady ekspertki
Większość naczyń dostępnych na europejskim rynku spełnia wymagania bezpieczeństwa, jednak problem dotyczy głównie produktów importowanych spoza Unii Europejskiej. Sylwia Panek podkreśla, że firmy działające na rynku UE muszą przestrzegać określonych norm dotyczących migracji substancji do żywności, a produkty są regularnie kontrolowane. Zdarzają się jednak przypadki wycofywania produktów, zwłaszcza tych wyprodukowanych w Chinach. Ekspertka zauważa, że niska cena i atrakcyjny wygląd mogą być kuszące, ale warto zastanowić się, czy nie wiążą się one z użyciem tańszych, zanieczyszczonych surowców, które w UE są niedozwolone i mogą szkodzić zdrowiu.
Panek zwraca uwagę w Medonecie, że w Polsce działają firmy produkujące naczynia zgodnie z unijnymi normami, oferujące szeroki wybór kolorów i wzorów. Jej zdaniem, jeśli zależy nam na jakości i bezpieczeństwie, warto wybierać lokalne produkty.
Na co uważać podczas zakupów i na wakacjach?
Kupując naczynia, należy zwracać uwagę, czy są one przeznaczone do kontaktu z żywnością i czy posiadają odpowiednie oznaczenia. Ostrożność jest wskazana nie tylko w przypadku bardzo tanich produktów niewiadomego pochodzenia, ale także ręcznie malowanych wyrobów dekoracyjnych, które nie zawsze są przeznaczone do kontaktu z żywnością. Najlepiej wybierać produkty od renomowanych producentów i ze sprawdzonych źródeł.
Ekspertka radzi również, by unikać kupowania naczyń i kubków podczas zagranicznych wakacji, zwłaszcza poza Unią Europejską. Przypomina, że ręcznie robione kubki z targowisk w krajach takich jak Maroko czy Turcja mogą nie spełniać europejskich norm bezpieczeństwa.
Czy można usunąć metale ciężkie z naczyń?
Warto podkreślić, że ani wyparzanie, ani wygotowywanie naczyń nie usuwa ołowiu ani kadmu z glazury czy farb. Jeśli problemem jest migracja metali ciężkich, takie zabiegi nie rozwiązują problemu. W przypadku wątpliwości co do bezpieczeństwa produktu najlepiej zrezygnować z jego używania do kontaktu z żywnością. Jeśli produkt został objęty ostrzeżeniem GIS lub informacją o wycofaniu przez producenta, zazwyczaj można go zwrócić do sklepu i otrzymać zwrot pieniędzy.
Nowe naczynia warto umyć przed pierwszym użyciem ze względów higienicznych, ponieważ podczas produkcji, magazynowania i transportu mogą się na nich osadzać kurz, pozostałości środków technologicznych czy zanieczyszczenia z opakowań. Mycie nie usuwa jednak metali ciężkich obecnych w materiale, ale pozwala pozbyć się powierzchniowych zanieczyszczeń.
Bezpieczne użytkowanie naczyń
Sylwia Panek przypomina, że bezpieczeństwo naczyń zależy nie tylko od materiału, z którego są wykonane, ale także od sposobu ich użytkowania. Nawet produkty wykonane z bezpiecznych materiałów mogą stać się niebezpieczne, jeśli są uszkodzone, przegrzewane lub używane niezgodnie z zaleceniami producenta.
źródło: medonet.pl
