Wczesna postać choroby Alzheimera, określana również jako Early-onset Alzheimer disease (EOAD), charakteryzuje się tym, że pierwsze symptomy pojawiają się przed ukończeniem 65 lat, niezależnie od momentu postawienia diagnozy. Wiek stanowi tu główne kryterium, choć granica ta jest umowna i

W przypadku EOAD najczęściej obserwuje się klasyczną postać amnestyczną, czyli związaną z zaburzeniami pamięci, jednak dr Skrobas zwraca uwagę, że nawet jedna trzecia, a według niektórych źródeł nawet połowa przypadków, to tak zwane warianty atypowe, w których choroba nie zaczyna się od problemów z pamięcią. To istotne, ponieważ przekonanie, że zaburzenia pamięci są pierwszym i najważniejszym objawem, może prowadzić do późniejszego zgłaszania się pacjentów do lekarza, często już na zaawansowanym etapie choroby.

Wczesne objawy mogą dotyczyć na przykład funkcji językowych — osoby chore mają trudności z dobieraniem słów, nazywaniem przedmiotów, robią przerwy w wypowiedziach, mówią wolniej lub przekręcają wyrazy, co jest charakterystyczne dla pierwotnie postępującej afazji w wariancie logopenicznym choroby Alzheimera. Zdarzają się także zaburzenia wzrokowe typowe dla wariantu wzrokowo-przestrzennego, czyli zaniku korowego tylnego, gdzie pacjenci mają trudności z oceną głębi, nalewają płyny obok szklanki lub nie potrafią chwycić przedmiotu. W takich przypadkach często najpierw zgłaszają się do okulisty, co opóźnia rozpoznanie otępienia.

Istnieje również wariant czołowy wykonawczy, w którym zmiany dotyczą płatów czołowych, a u pacjentów pojawiają się zmiany w zachowaniu w porównaniu do wcześniejszego funkcjonowania.

Objawy behawioralne bywają szczególnie trudne do zauważenia, ponieważ łatwo je przypisać cechom charakteru lub sytuacjom życiowym. Przykładem może być apatia, rezygnacja z dotychczasowych zainteresowań czy wzrost drażliwości. Osoba, która przez lata była aktywna, nagle traci zainteresowanie swoimi pasjami. Często dochodzi do wycofania się z życia zawodowego i społecznego. Zaburzenia językowe mogą prowadzić do unikania spotkań rodzinnych lub towarzyskich z powodu skrępowania.

Ponieważ osoby z EOAD są zazwyczaj aktywne zawodowo, zaburzenia funkcji wykonawczych mogą powodować trudności w pracy, prowadząc do utraty zatrudnienia lub wcześniejszego przejścia na emeryturę. Dr Skrobas wspomina o pacjentach, którzy musieli zrezygnować z pracy z powodu zmian w mózgu związanych z chorobą.

Zmiany bywają subtelne — na przykład osoba, która wcześniej świetnie gotowała, przestaje dobrze doprawiać potrawy, a jedzenie traci dawny smak. Inny pacjent, będący przez lata dobrym kierowcą, zaczyna mieć trudności z parkowaniem, oceną odległości i orientacją w przestrzeni, co prowadzi do problemów z rozpoznawaniem znaków drogowych i kolizji.

Często obserwuje się także brak kontroli nad chorobami współistniejącymi — chorzy zapominają o przyjmowaniu leków, co skutkuje na przykład wzrostem ciśnienia tętniczego lub nieprawidłowym poziomem glukozy.

Zmienia się również sposób podejmowania decyzji i oceny sytuacji. Pacjenci tracą zdolność do właściwego rozróżniania, co jest bezpieczne, a co nie. Pojawiają się trudności z liczeniem, a także problemy finansowe wynikające z nieprzemyślanych inwestycji lub impulsywnych zakupów.

Wśród objawów mogą wystąpić także zaburzenia ruchowe, trudności z koordynacją, upadki czy kłopoty z precyzyjnymi ruchami rąk.

Wczesne, nietypowe symptomy mogą być bardzo różnorodne. Każda zmiana w zachowaniu, nastroju lub codziennym funkcjonowaniu, która narasta z czasem i utrudnia życie, powinna zwrócić uwagę bliskich. Często rodziny dopiero po postawieniu diagnozy rozpoznają wcześniejsze objawy.

W przebiegu EOAD można wyróżnić kilka różnic w porównaniu do postaci późnej. Najnowsze badania wykazały, że osoby z EOAD mają na początku gorszą sprawność poznawczą, co wynika z częstszego występowania nietypowych zespołów poznawczych wpływających na język i funkcje wzrokowo-przestrzenne. U tych pacjentów szybciej dochodzi do pogorszenia funkcji poznawczych, prawdopodobnie z powodu bardziej zaawansowanych zmian neuropatologicznych. Zaskakujące jest jednak, że młodsze osoby z EOAD żyją dłużej, co tłumaczy się lepszym ogólnym stanem zdrowia i mniejszą liczbą chorób współistniejących. Objawy językowe i zaburzenia funkcji wykonawczych również wiążą się z dłuższym czasem przeżycia.

Czas życia po rozpoznaniu choroby wynosi zwykle od czterech do dziesięciu lat. Niestety, postęp choroby jest szybki — mózg stopniowo traci zdolność przekazywania sygnałów do mięśni, co prowadzi do utraty koordynacji, równowagi i orientacji przestrzennej, a w konsekwencji do niemożności samodzielnego poruszania się czy siedzenia.

źródło: medonet.pl