Udar mózgu nie zawsze wygląda jak nagłe załamanie zdrowia. Dr hab. n. med. Jacek Staszewski zwraca uwagę, że część objawów bywa łagodna lub nietypowa, a chory może nie łączyć ich z zagrożeniem życia. W takiej sytuacji kluczowy staje się czas reakcji.
W Polsce udaru doświadcza co roku ponad 90 tys. osób, a według neurologa widać narastającą falę zachorowań, także wśród 30- i 40-latków. Średni wiek pacjenta z udarem wynosi 74 lata, ale lekarz podkreśla, że choroba może dotknąć każdego, niezależnie od wieku, nawet dzieci.
Styl życia zwiększa ryzyko udaru
Dr Staszewski w rozmowie z Medonetem wskazuje, że ryzyku udaru sprzyjają m.in. siedzący tryb życia, stres, współczesna dieta, w tym częste jedzenie smażonych potraw, oraz palenie papierosów klasycznych i e-papierosów. Osobno wymienia nadciśnienie, które nazywa silnym czynnikiem ryzyka także u młodych ludzi. Według lekarza nadciśnienie ma większość pacjentów z udarem, ok. 80 proc., a u młodszych osób często długo pozostaje ono nierozpoznane.
Udar nie zawsze daje oczywiste objawy
Neurolog zaznacza, że główne objawy udaru wiele osób rozpoznaje bez większego problemu, a szybkie rozpoznanie może ułatwić test FAST. Jednocześnie ostrzega, że udar mózgu może zaczynać się inaczej: objawy bywają niewielkie, nie budzą lęku i nie kojarzą się z nagłym stanem zagrożenia. — Każdy udar to zagrożenie życia, niezależnie od tego, czy objawy są łagodne, czy od razu bardzo ciężkie — podkreśla dr Jacek Staszewski.
Dłoń, czucie i mowa mogą zmylić
Wśród mniej typowych sygnałów lekarz wymienia nagłe, ale niewielkie osłabienie siły mięśniowej dłoni. Chory może mieć trudność z utrzymaniem kubka, choć poza tym nie dzieje się nic wyraźnie niepokojącego. Innym objawem może być niedoczulica, czyli mniejsza wrażliwość na dotyk lub ból połowy ciała. Dr Staszewski ostrzega, że jeśli taki stan będzie postępował, może doprowadzić do niedowładu.
Pamięć i zachowanie też bywają sygnałem
Udar może objawić się nagłą dezorientacją, gdy człowiek przestaje rozpoznawać, gdzie jest lub dokąd idzie. Może też dojść do nagłej utraty pamięci, np. w trakcie rozmowy pacjent nie potrafi przypomnieć sobie, o czym mówił chwilę wcześniej. Lekarz wyjaśnia, że może to być udar hipokampa, czyli struktur odpowiedzialnych za pamięć. Podstępnym objawem są także zaburzenia mowy w typie afazji ruchowej: przekręcanie słów, niewyraźna mowa lub bełkot, które można błędnie uznać za skutek alkoholu. Oto najczęstsze objawy:
- Nagłe, gwałtowne osłabienie siły mięśniowej kończyn po jednej stronie ciała (tzw. niedowład kończyn lub paraliż),
- zaburzenia mowy o charakterze afazji (pacjent nie rozumie poleceń albo nie jest w stanie ich wypowiedzieć),
- zaburzenia widzenia (np. zaniewidzenie na jedno oko lub ograniczenie pola widzenia),
- gwałtowne zaburzenia równowagi,
- asymetria twarzy.
Od lat znana jest metoda zwana FAST. Zrobienie tego szybkiego testu pokaże, czy mamy prze sobą osobę, której zagraża udar.
- F = face (twarz) — poproś, by osoba się uśmiechnęła i sprawdź, czy jedna strona twarzy opada.
- A = arm (ramię) — poproś o uniesienie obu rąk i sprawdź, czy jedna opada lub nie daje się podnieść.
- S = speech (mowa) — poproś o powtórzenie prostego zdania i sprawdź, czy mowa jest niewyraźna lub inna niż zwykle.
- T = time (czas) — jeśli zauważysz którykolwiek z tych objawów, natychmiast wezwij pomoc medyczną (o rozszerzonej wersji testu — BE FAST przeczytasz TUTAJ).
Neurolog zwraca uwagę, że objawem udaru może być również ślepota na jedno oko. Wielu pacjentów traktuje ją jako problem okulistyczny i czeka, aż sama minie, ryzykując życiem. Do sygnałów alarmowych lekarz zalicza też nagłe zaburzenia zachowania, gwałtowny niepokój psychoruchowy, chaotyczną mowę i zadawanie wielu nieadekwatnych pytań.
Nagły początek wymaga telefonu po pogotowie
Według dr. Staszewskiego każde nagłe objawy wpływające na sprawność fizyczną, komunikację werbalną lub stan świadomości powinny uruchomić podejrzenie udaru. Dotyczy to także sytuacji, gdy objawy słabną albo ustępują, a także wtedy, gdy nie wiadomo dokładnie, kiedy się zaczęły. Lekarz podkreśla, że taki pacjent wymaga pilnego kontaktu z zespołem ratownictwa medycznego i szybkiego przewiezienia do szpitala.
Złota godzina obejmuje pacjenta i personel
Z podejrzeniem udaru nie należy samodzielnie jechać na SOR, bo wtedy pacjent przechodzi triaż, a to oznacza czekanie. Należy zadzwonić pod numer 112 lub 999 i zgłosić obserwowane niepokojące objawy. Dr Staszewski przypomina też zasadę złotej godziny: pierwsze 60 minut od początku objawów to czas, w którym leczenie jest najskuteczniejsze. Dotyczy to każdego pacjenta, niezależnie od objawów i ich nasilenia. Lekarz dodaje, że zasada obejmuje także personel medyczny, który w tym czasie powinien zdiagnozować pacjenta przywiezionego przez pogotowie z podejrzeniem udaru i rozpocząć leczenie.
Dr hab. n. med. Jacek Staszewski jest profesorem Wojskowego Instytutu Medycznego — Państwowego Instytutu Badawczego, specjalistą neurologiem, zastępcą kierownika Kliniki Neurologii WIM — PIB oraz adiunktem Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Warszawskiego. W WIM odpowiada za prowadzenie Pododdziału Udarowego Kliniki Neurologii z Salą Intensywnej Opieki Neurologicznej, pracowni neurosonologii oraz organizację opieki opartej na modelu szybkiej ścieżki diagnostyczno-terapeutycznej dla chorych z udarem mózgu w Szpitalnym Oddziale Ratunkowym i Klinice Neurologii WIM.
źródło: medonet.pl
