Pacjenci leczeni z powodu cukrzycy będą mogli bez skierowania zgłosić się na bezpłatną ocenę ryzyka rozwoju stopy cukrzycowej. Krótkie badanie ma pomóc w wykryciu problemów z czuciem ochronnym oraz ukrwieniem stóp na etapie, zanim pojawi się owrzodzenie.
Jak zaznacza Medonet, nie dla wszystkich chorych z cukrzycą udział w tej akcji będzie oznaczał tę samą formę pomocy. Program skierowano do osób, które mają rozpoznaną cukrzycę i pozostają w leczeniu, ale nie zmagają się obecnie z raną stopy cukrzycowej wymagającą terapii.
Profilaktyka stopy cukrzycowej
Między 13 a 20 listopada 2026 r. badania będą prowadzone w placówkach na terenie całego kraju. Organizatorzy wskazują, że skorzystać mogą osoby z potwierdzoną cukrzycą, które są w trakcie leczenia tej choroby.
Kluczowe jest rozdzielenie profilaktyki od leczenia już istniejącej rany. Pacjenci, u których rana stopy cukrzycowej jest aktualnie leczona, potrzebują opieki specjalistycznej, a nie jedynie przesiewowej oceny ryzyka.
Adresatami screeningu wskazanymi w tekście Medonetu są więc chorzy, u których nie ma jeszcze owrzodzenia, ale występują okoliczności zwiększające prawdopodobieństwo powikłań. Zgodnie z wytycznymi IWGDF z 2023 r. osoby z cukrzycą powinny być regularnie sprawdzane pod kątem zaniku czucia ochronnego oraz choroby tętnic obwodowych, ponieważ te elementy pozwalają wcześniej rozpoznać zagrożenie powstaniem owrzodzenia.
Badanie stóp pacjenta
Cała procedura zajmuje około 10 minut i nie wymaga wcześniejszych przygotowań. W jej skład wchodzą dwa nieskomplikowane etapy.
Na początku oceniane jest czucie przy użyciu cienkiego, elastycznego włókna. Dzięki temu można ustalić, czy pacjent nadal reaguje na bodźce, które u zdrowej osoby ostrzegają przed uciskiem, otarciem albo urazem.
Kolejnym krokiem jest sprawdzenie tętna na stopach, co daje podstawową informację o dopływie krwi do kończyn. Nie zastępuje to pełnej diagnostyki naczyniowej, ale może pokazać, że krążenie jest osłabione, a taki problem ma znaczenie nawet przy gojeniu niewielkich uszkodzeń skóry.
Neuropatia w cukrzycy
Przesiewowa ocena nie jest alternatywą dla konsultacji lekarskiej ani dla leczenia. Jej zadanie polega na szybkim wyłonieniu osób, które powinny zachować większą czujność, zostać skierowane na dalszą diagnostykę lub wdrożyć bardziej intensywną profilaktykę. Przegląd z 2025 r. wskazuje, że proste i oparte na dowodach elementy screeningu ułatwiają wczesne rozpoznawanie powikłań oraz zmniejszanie ryzyka amputacji.
Szczególnie groźnym, a zarazem podstępnym powikłaniem cukrzycy jest neuropatia, czyli uszkodzenie nerwów. Osłabione czucie w stopach sprawia, że chory może nie zauważyć ucisku buta, otarcia skóry albo drobnego skaleczenia.
Brak bólu nie jest więc równoznaczny z brakiem problemu. Pacjent nadal chodzi i obciąża stopę, lecz nie odbiera sygnałów ostrzegawczych, których organizm nie potrafi już prawidłowo przekazać. Przy jednoczesnym pogorszeniu ukrwienia rana trudniej się goi i łatwiej może przekształcić się w przewlekłe owrzodzenie.
Zapisy w Polsce
Wczesne rozpoznanie zaniku czucia ochronnego ma bezpośrednie znaczenie w codziennej opiece nad stopami. Pozwala szybciej rozpocząć regularną kontrolę, właściwiej dobrać obuwie i zauważyć moment, w którym konieczna staje się konsultacja ze specjalistą, zanim pojawi się poważne powikłanie.
Rejestracja na badania prowadzona jest od 2 do 20 listopada 2026 r. Za zapisy odpowiadają bezpośrednio placówki biorące udział w akcji.
Mapa z listą punktów została opublikowana przez Polskie Towarzystwo Leczenia Ran. Poszczególne placówki samodzielnie określają sposób rejestracji, dostępne terminy oraz liczbę miejsc, dlatego decyzji o zgłoszeniu nie warto zostawiać na końcowy etap akcji.
Stopa cukrzycowa w Polsce
Dla pacjentów istotne jest to, że udział nie wymaga skierowania. Przed wizytą trzeba jednak sprawdzić zasady przyjęte w wybranym miejscu, ponieważ organizacja zapisów może różnić się między miastami.
Według organizatorów z raną stopy cukrzycowej w Polsce mierzy się od 200 do 250 tys. pacjentów. Skala ta pokazuje, że nie jest to rzadkie powikłanie, lecz poważny problem kliniczny, który może wiązać się z długim leczeniem, zakażeniami oraz utratą sprawności.
Z tego powodu profilaktyka przed wystąpieniem rany ma duże znaczenie. Krótkie badanie przesiewowe nie usuwa całego problemu, ale może stać się momentem, w którym pacjent po raz pierwszy dowie się, że jego stopy potrzebują większej ochrony, nawet jeśli wcześniej nie odczuwał bólu.
źródło: medonet.pl
