W Polsce nadciśnienie tętnicze dotyczy ogromnej liczby osób dorosłych, a znaczna część społeczeństwa nie jest świadoma swojego stanu zdrowia. Skutki nieleczonego lub niekontrolowanego wzrostu ciśnienia mogą być bardzo poważne i prowadzić do nagłych, zagrażających życiu sytuacji. Kardiolog prof. dr hab. med. Agata Magdalena Bielecka-Dąbrowa przedstawiła Medonetowi kluczowe objawy, które powinny natychmiast skłonić do wezwania pomocy medycznej.
W Polsce problem nadciśnienia dotyka szerokiego grona dorosłych, a według najnowszych danych Narodowego Testu Zdrowia Polaków, aż jedna trzecia pełnoletnich mieszkańców kraju zmaga się z tą chorobą. Wśród osób powyżej sześćdziesiątego piątego roku życia odsetek ten jest jeszcze wyższy i sięga połowy populacji. Dodatkowo, nawet pięć milionów obywateli nie zdaje sobie sprawy z obecności choroby, ponieważ przez długi czas może ona nie dawać żadnych symptomów. Gdy jednak pojawią się pierwsze oznaki, konsekwencje bywają dramatyczne, prowadząc do trwałych uszkodzeń mózgu, niepełnosprawności, a nawet śmierci.
Procesy prowadzące do powikłań rozpoczynają się w układzie naczyniowym. U osób zdrowych tętnice charakteryzują się elastycznością i wytrzymałością, a ich wewnętrzna warstwa, zwana śródbłonkiem, pozostaje gładka. Gdy ciśnienie krwi utrzymuje się na zbyt wysokim poziomie, ściany naczyń ulegają stopniowemu uszkodzeniu, co sprzyja tworzeniu się blaszek miażdżycowych oraz zakrzepów. W efekcie światło tętnic się zwęża, a ich ściany stają się sztywne, co utrudnia przepływ krwi i prowadzi do niekorzystnych zmian w sercu, mózgu, nerkach oraz narządzie wzroku.
Do długofalowych skutków nieleczonego nadciśnienia zalicza się między innymi przewlekłe uszkodzenie nerek, odwarstwienie siatkówki czy niewydolność serca. Jednak, jak podkreśla prof. Bielecka-Dąbrowa, istnieją także nagłe, ostre stany wymagające natychmiastowej pomocy. — Ale są też ostre nagłe stany, wymagające natychmiastowej interwencji. Jest to m.in. udar mózgu (krwotoczny lub niedokrwienny) i ostry zespół wieńcowy, w tym zawał serca — ostrzega kardiolog prof. dr hab. med. Agata Magdalena Bielecka-Dąbrowa i wyjaśnia: — Jeśli zakrzep zablokuje naczynie, dojdzie do niedokrwienia i w efekcie obumarcia fragmentu mięśnia sercowego lub fragmentu mózgu. To już nieodwracalne, te miejsca już nigdy się nie odbudują.
Według Narodowego Instytutu Kardiologii, istnieją trzy kluczowe poziomy ciśnienia, które należy brać pod uwagę. — Ciśnienie takie, choć groźne, nie jest jednak największym problemem. Oczywiście wymaga pilnego kontaktu z lekarzem, ale nie jest skojarzone z ostrym uszkodzeniem narządowym i najczęściej nie wymaga hospitalizacji — mówi Medonetowi prof. i dodaje: — Najbardziej niebezpiecznie robi się, gdy doprowadzi ono do przełomu nadciśnieniowego. Ciśnienie zaczyna wtedy nagle i bardzo, bardzo szybko rosnąć.
W sytuacji, gdy wartości ciśnienia przekroczą 180 na 120 mmHg, zagrożenie dla zdrowia staje się bezpośrednie i wymaga natychmiastowej reakcji. — Stan taki może niemal natychmiast doprowadzić do ciężkich uszkodzeń narządów, głównie serca, mózgu, nerek i oczu i wymaga natychmiastowej interwencji — ostrzega prof. Bielecka-Dąbrowa. — Mówimy o zawale, udarze, ostrym rozwarstwieniu aorty, krwawieniu śródczaszkowym, retinopatii, ostrym uszkodzeniu nerek — wylicza specjalistka i dodaje: — Do tego zaczynają ujawniać się objawy, które sugerują, jakie powikłanie się człowiekowi szykuje.
Wśród symptomów, które mogą wskazywać na zbliżający się udar, kardiolog wymienia silny ból głowy, szczególnie w okolicy potylicznej, czyli z tyłu głowy nad karkiem. — Przy tak wysokim ciśnieniu prawdopodobieństwo zbliżającego się udaru może zwiastować silny ból głowy, zwłaszcza w części potylicznej (z tyłu głowy, nad karkiem — red.). Najczęściej dochodzi wtedy do pęknięcia naczynia w mózgu, czyli udaru krwotocznego — mówi kardiolog. Przełom nadciśnieniowy wiąże się też z ryzykiem udaru niedokrwiennego. — Liczby pokazują jasno, że nadciśnienie odpowiada za ok. 50 proc. udarów. Naukowcy ustalili, że gdyby ludzie dobrze leczyliby swoje nadciśnienie, udarów byłoby aż o 30 proc. mniej — przyznaje lekarka.
Do innych niepokojących objawów, które mogą towarzyszyć gwałtownemu wzrostowi ciśnienia, należą także:
- Powyżej 140/90 mm Hg to już nadciśnienie tętnicze. "Regularne występowanie takich odczytów to sygnał ostrzegawczy, który wymaga konsultacji lekarskiej" —
- Powyżej 180/110 mm Hg. "Tak wysoki odczyt drastycznie zwiększa ryzyko udaru mózgu lub zawału serca i wymaga natychmiastowej pomocy medycznej". Jest to tzw. trzeci (najwyższy) stopień nadciśnienia.
Nagły wzrost ciśnienia może też doprowadzić do rozwarstwienia aorty. — Najczęściej wysokiemu ciśnieniu towarzyszy rozdzierający, silny ból w klatce piersiowej i w okolicy między łopatkami, często prowadząc do omdlenia, duszności, objawów udaru mózgu (niedowład, zaburzenia mowy) oraz objawów wstrząsu (zimne poty, bladość, słaby puls).
Zawał serca to kolejne powikłanie, które może pojawić się w przebiegu przełomu nadciśnieniowego. Wśród sygnałów ostrzegawczych wymieniane są: intensywny, długotrwały ból w klatce piersiowej, który może promieniować do ramienia, żuchwy, pleców lub brzucha, utrzymujący się ponad 20 minut i nieustępujący po odpoczynku. - Towarzyszyć mu mogą duszności, zimne poty, bladość, silny lęk, kołatanie serca, nudności/wymioty, osłabienie i zawroty głowy, przy czym u kobiet często występują nietypowe objawy, jak nudności, ból brzucha czy pleców.
— Te wszystkie powikłania, o których powiedziałyśmy, to tzw. stany nagłe — wymagające natychmiastowej pomocy medycznej. Jednym słowem — wzywamy wtedy pogotowie — podkreśla specjalistka. — Najczęściej pacjent taki w pierwszej kolejności trafia na SOR — tam specjaliści ustalają, w jakim tempie i jakimi lekami to ciśnienie obniżyć i jak leczyć te powikłania skutecznie i natychmiastowo.
Regularne monitorowanie ciśnienia tętniczego jest niezwykle istotne dla zachowania zdrowia. W przypadku osób dorosłych, u których wartości mieszczą się w granicach normy (poniżej 120/80 mmHg), zaleca się wykonywanie pomiaru przynajmniej raz w roku, aby mieć pewność, że nie nastąpiły niekorzystne zmiany. Gdy ciśnienie utrzymuje się na poziomie wysokich wartości prawidłowych (na przykład 130-139/85-89 mmHg), warto sprawdzać je co sześć miesięcy, a w razie niepokojących wyników niezwłocznie skonsultować się z lekarzem.
Silne zawroty głowy, szumy i dzwonienie w uszach, zaburzenia równowagi, nudności, wymioty, zaburzenia świadomości, drgawki — świadczą o tym, że stan pacjenta jest pilny i prawdopodobnie doszło do powikłań neurologicznych.
Zaburzenia widzenia również może oznaczać komplikacje neurologiczne na tle bardzo wysokiego ciśnienia. — Taki pacjent może zacząć widzieć podwójnie, obraz może być zamglony, nieostry, może też być tak, że chory przestaje w ogóle widzieć na jedno lub oboje oczu — wyjaśnia profesor.
Duszność, kaszel (często z różową pianą z ust), świszczący oddech — sugerują, że nadciśnienie uderzyło w serce i doszło np. do obrzęku płuc.
— To bardzo groźna sytuacja — ostrzega Agata Bielecka-Dąbrowa. W ciągu od kilkunastu minut do 1-2 godzin człowiek zaczyna odczuwać intensywną duszność, nie może się położyć, odczuwa "głód powietrza".
źródło: medonet.pl
