Nowe strategie terapeutyczne w walce z rakiem trzustki przynoszą nadzieję tam, gdzie dotąd medycyna była bezradna. W ciągu kilku dni naukowcy ogłosili trzy przełomowe osiągnięcia, które mogą zmienić losy pacjentów z tym wyjątkowo agresywnym nowotworem. — To znaczący postęp w leczeniu osób, które jeszcze do niedawna nie miały żadnych szans na wyzdrowienie — podkreśla w rozmowie z Medonetem dr Maciej Kowalewski, specjalista chirurgii onkologicznej.
Rak trzustki od lat uznawany jest za jeden z najbardziej śmiercionośnych nowotworów, choć nie należy do najczęściej wykrywanych. Statystyki są nieubłagane — pięcioletni okres przeżycia osiąga zaledwie 13 procent chorych, a aż 87 procent pacjentów umiera w ciągu pięciu lat od diagnozy, z czego większość nie dożywa nawet dwunastu miesięcy. Pomimo intensywnych badań prowadzonych przez wiele lat, wskaźniki przeżywalności praktycznie się nie zmieniały, aż do pojawienia się najnowszych doniesień.
"Skuteczne terapie były przez dekady niemal nieobecne. Teraz, w ciągu jednego tygodnia, świat nauki dostał trzy naprawdę dobre wiadomości naraz" — napisała w sieci prof. Agnieszka Szuster Ciesielska, immunolog z UMCS w Lublinie.
Według prof. Szuster Ciesielskiej, trzy różne firmy farmaceutyczne opublikowały w tym samym czasie wyniki niezależnych badań, w których zastosowano odmienne strategie leczenia, lecz wszystkie prowadzą do podobnych wniosków: rak trzustki przestaje być schorzeniem całkowicie pozbawionym skutecznych metod terapii. Lekarze podkreślają, że choć nie można jeszcze mówić o całkowitym przełomie, to pojawił się wyraźny powód do ostrożnego optymizmu.
Jedną z najbardziej innowacyjnych metod jest szczepionka mRNA, opracowywana indywidualnie dla każdego chorego. Do jej stworzenia wykorzystuje się materiał genetyczny pobrany z guza podczas zabiegu chirurgicznego. Dzięki temu układ odpornościowy pacjenta zostaje "nauczony" rozpoznawania i zwalczania komórek nowotworowych, co może zabezpieczyć przed nawrotem choroby na długi czas.
Badania przytaczane przez Medonet, prowadzone przez BioNTech i Genentech w Memorial Sloan Kettering, obejmujące sześć lat obserwacji, wykazały niezwykle pozytywne rezultaty. W grupie osób, u których szczepionka pobudziła odpowiedź immunologiczną, niemal wszyscy żyją sześć lat po zakończeniu leczenia, podczas gdy standardowy wskaźnik pięcioletniego przeżycia w raku trzustki wynosi około 13 procent.
Wśród pacjentów korzystających z tej terapii znalazła się kobieta, u której nowotwór trzustki zdiagnozowano w wieku 66 lat. Otrzymała dziewięć dawek szczepionki, a obecnie, mając 72 lata, świętuje z mężem pięćdziesiątą rocznicę ślubu. "Nie mam żadnych ograniczeń w codziennym funkcjonowaniu. Dla mnie to był prawdziwy cud" — mówi, cytowana przez serwis sciencealert.com.
Kolejna nowość dotyczy leku doustnego, który blokuje mutację białka RAS — kluczowego czynnika rozwoju ponad 90 procent przypadków raka trzustki. Revolution Medicines zaprezentowało wyniki trzeciej fazy badań nad daraxonrasibem. Wśród 501 osób z przerzutowym rakiem trzustki, u których wcześniejsze leczenie chemioterapią nie przyniosło rezultatów, mediana przeżycia wyniosła 13,2 miesiąca, podczas gdy w grupie otrzymującej standardową terapię było to 6,7 miesiąca.
Oznacza to, że ryzyko śmierci zostało zmniejszone o 60 procent. Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków już rozpoczęła przyspieszoną procedurę oceny tego preparatu, a decyzja może zapaść jeszcze w bieżącym roku.
Również badania przeprowadzone przez Northwestern University przyniosły obiecujące rezultaty. Eksperymentalny lek elraglusib, stosowany razem z chemioterapią, pozwolił podwoić odsetek pacjentów przeżywających rok od rozpoczęcia leczenia (osiągając 44 procent w porównaniu do 22 procent w grupie kontrolnej) oraz obniżył ryzyko zgonu o 38 procent.
Dr Maciej Kowalewski, chirurg onkologiczny i transplantolog, w rozmowie z Medonetem zaznacza, że te przełomowe doniesienia mogą istotnie zmienić perspektywę osób zmagających się z rakiem trzustki, choć nie oznaczają jeszcze całkowitego zwycięstwa nad chorobą.
— To bardzo dobre wiadomości. Oczywiście nie oznacza to jeszcze, że pokonaliśmy raka trzustki, ale stanowi kolejny krok w kierunku skuteczniejszego leczenia pacjentów, którzy jeszcze niedawno byli uznawani za nieuleczalnie chorych. Nawet jeśli nie możemy ich całkowicie wyleczyć, to jesteśmy w stanie znacząco przedłużyć im życie — a dla pacjenta jest to korzyść ogromnej wagi — wskazuje.
Zdaniem eksperta, pojawienie się nowych terapii nie jest przypadkowym zbiegiem okoliczności, lecz elementem szerszych zmian, jakie zachodzą w leczeniu nowotworów od kilku lat.
— To wpisuje się w trend, który obserwujemy od kilku lat: rola chirurgii w onkologii stopniowo maleje na rzecz terapii celowanych, szczepionek przeciwnowotworowych czy immunoterapii. To bardzo pozytywne zjawisko, ponieważ w wielu przypadkach pozwala pacjentom nieuleczalnym żyć dłużej, a czasem daje nadzieję na cofnięcie choroby lub zmniejszenie jej zaawansowania do poziomu, który umożliwia rozważenie leczenia operacyjnego. Widzę więc w tych metodach podwójną korzyść: zarówno jako terapii docelowej — paliatywnej lub być może w przyszłości przyczynowej — jak i jako terapii pomostowej. Jeśli uda się doprowadzić do częściowej remisji guza i ustąpienia przerzutów, można ponownie rozważyć leczenie chirurgiczne lub łączenie różnych metod terapeutycznych — przekazuje dr Kowalewski.
Nowe metody leczenia otwierają przed pacjentami zupełnie nowe możliwości i mogą wpłynąć na wybór ścieżki terapeutycznej.
— Niezależnie jednak od tego, czy mówimy o terapii genowej, szczepionkach czy immunoterapii — są to kierunki, które niosą ogromny optymizm. Widzimy to choćby w leczeniu czerniaka: rola chirurga w porównaniu z sytuacją sprzed 20 lat jest dziś nieporównywalnie mniejsza, a dzięki terapiom celowanym i immunoterapii uzyskujemy wieloletnie remisje w przypadkach, które dawniej były beznadziejne — tłumaczy Medonetowi ekspert. — Dlatego nawet pozornie niewielkie wydłużenie przeżycia — z 6 do 13–14 miesięcy — ma dla pacjenta ogromne znaczenie, o ile nie wiąże się z drastycznym pogorszeniem jakości życia. To dodatkowy czas, który pozwala uporządkować sprawy, spędzić więcej chwil z rodziną, po prostu pożyć. Podsumowując: to bardzo optymistyczne informacje. Cieszy, że medycyna molekularna rozwija się w kierunku, o którym jeszcze kilka lat temu nie mieliśmy odwagi marzyć — kończy.
*Dr n. med. Maciej Kowalewski jest specjalistą w zakresie chirurgii ogólnej oraz transplantologii klinicznej. Ukończył studia na Wydziale Lekarskim w Krakowie w 2006 r. Specjalizację z chirurgii ogólnej odbył w I Klinice Chirurgii Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie. Od 2009 r. zajmuje się także diagnostyką ultrasonograficzną, a w 2011 r. uzyskał certyfikat Polskiego Towarzystwa Ultrasonograficznego w dziedzinie ultrasonografii ogólnej. Już w trakcie studiów angażował się w programy profilaktyczne i lecznicze dotyczące raka piersi oraz badania ultrasonograficzne o charakterze profilaktycznym.
Jest członkiem licznych towarzystw naukowych, w tym Polskiego Towarzystwa Ultrasonografii, Europejskiego Towarzystwa Chirurgicznego oraz Polskiego Towarzystwa Transplantologicznego.
źródło: medonet.pl
