Wielu dorosłych nie spodziewa się, że ospa wietrzna może dotknąć ich w dojrzałym wieku, jednak przypadki zachorowań wśród osób dorosłych wciąż się zdarzają. Przebieg tej choroby bywa wówczas znacznie cięższy niż u dzieci, a liczba zachorowań, choć maleje, nadal pozostaje wysoka. Ekspertka w dziedzinie chorób zakaźnych, dr Karolina Pyziak-Kowalska, wyjaśnia, dlaczego dorośli powinni zachować czujność i jakie środki ochrony są dostępne.
Jedna z kobiet opisuje, jak jej mąż, mając 42 lata, musiał zmierzyć się z wyjątkowo dokuczliwymi objawami ospy wietrznej. Według jej relacji swędzące zmiany skórne pojawiły się nie tylko na całym ciele, ale również w tak nietypowych miejscach jak nos, uszy czy skóra głowy, co sprawiło, że przez tydzień czuł się bardzo źle. Wiele osób nie dowierza, że dorosły może zachorować na ospę, ponieważ w powszechnej świadomości jest to schorzenie typowe dla dzieci. Dr Karolina Pyziak-Kowalska w rozmowie z Medonetem podkreśla jednak, że u osób dorosłych choroba często przebiega ciężej i niesie większe ryzyko powikłań. Mimo że w Polsce obserwuje się spadek liczby zachorowań, ospa wietrzna wciąż występuje powszechnie – do połowy września odnotowano 67 315 przypadków, przy czym statystyki nie rozróżniają wieku chorych.
Wśród znajomych czytelnika Medonetu, Marka, duże zdziwienie wywołała wiadomość o zachorowaniu na ospę przez 50-letniego mężczyznę. Wiele osób sądziło, że taka sytuacja jest niemal niemożliwa, a choroba ta dotyczy wyłącznie dzieci. Pojawiły się pytania o to, czy w tym wieku ospa może być szczególnie groźna i czy dorosły nie jest już "za stary" na tę infekcję.
Dr Karolina Pyziak-Kowalska, specjalistka w dziedzinie chorób zakaźnych, wyjaśnia, że nie istnieje wiek, który gwarantowałby odporność na ospę wietrzną. Większość dorosłych przeszła zakażenie w dzieciństwie, dlatego chorobę kojarzy się głównie z najmłodszymi. Jednak każda osoba, która nie chorowała wcześniej ani nie została zaszczepiona, może zachorować w dowolnym momencie życia.
W przypadku wspomnianego 50-latka najbardziej prawdopodobną przyczyną zachorowania jest brak wcześniejszej odporności. Lekarka zaznacza jednak, że bez dostępu do dokumentacji medycznej nie można jednoznacznie stwierdzić, czy była to pierwotna infekcja, czy inna postać zakażenia wirusem VZV.
Możliwość zachorowania na ospę wietrzną w dorosłości jest więc realna, a sama choroba bywa bardzo uciążliwa. Jedna z internautek wspomina, że jej ojciec, mając 30 lat, zaraził się ospą od niej, gdy była dzieckiem. Wspomina, że wysypka pokryła całe jego ciało, a stan zdrowia był bardzo poważny. Matka musiała wiązać tasiemkami rękawy i nogawki piżamy, by ograniczyć rozsiewanie strupów.
Inna osoba relacjonuje, że jej mąż, który zachorował w wieku 42 lat, usłyszał od lekarza rodzinnego, że jest już czwartym dorosłym pacjentem z ospą tego dnia. Następnie pojawiła się gorączka i wyjątkowo dokuczliwa wysypka, obejmująca nawet nos, uszy i skórę głowy. Przez tydzień czuł się bardzo źle, a żona określiła go jako "żywego trupa". Kolejne wypowiedzi internautów potwierdzają, że przebieg ospy w dorosłości może być wyjątkowo ciężki – jedna z osób wróciła do pełni zdrowia dopiero po sześciu tygodniach, choć uniknęła poważniejszych powikłań.
Dr Pyziak-Kowalska podkreśla, że u dorosłych częściej niż u dzieci pojawiają się wysoka gorączka, silne osłabienie, bóle mięśni i głowy oraz rozległa, swędząca wysypka. Zmiany mogą obejmować również błony śluzowe, co utrudnia przyjmowanie pokarmów i płynów. Wysypka pojawia się falami, przez co na skórze jednocześnie widoczne są różne stadia zmian: plamki, grudki, pęcherzyki i strupy.
Specjalistka zwraca uwagę, że ryzyko powikłań u dorosłych jest wyższe. Najpoważniejszym zagrożeniem jest zapalenie płuc, które może prowadzić do niewydolności oddechowej. Możliwe są również komplikacje neurologiczne, takie jak zapalenie mózgu, bakteryjne zakażenia skóry i tkanek miękkich, a w ciężkich przypadkach nawet sepsa. Rzadziej występują zapalenie wątroby lub zaburzenia krzepnięcia.
Ospa wietrzna może prowadzić do śmierci, choć takie przypadki są rzadkie. Największe ryzyko dotyczy osób z zaburzeniami odporności oraz kobiet w ciąży, jednak ciężki przebieg może wystąpić także u zdrowych dorosłych. Objawy takie jak duszność, ból w klatce piersiowej, zaburzenia świadomości czy gwałtowne pogorszenie stanu zdrowia wymagają natychmiastowej hospitalizacji.
Dr Karolina Pyziak-Kowalska wyjaśnia, że wirus odpowiedzialny za ospę wietrzną i półpasiec, czyli VZV, charakteryzuje się bardzo wysoką zakaźnością. Przenosi się drogą kropelkową oraz przez kontakt z płynem z pęcherzyków. Osoba zakażona może zarażać już na dzień lub dwa przed pojawieniem się wysypki, co sprawia, że transmisja wirusa następuje często, zanim choroba zostanie rozpoznana. Objawy pojawiają się zwykle po upływie od dziesięciu do dwudziestu jeden dni od kontaktu z wirusem. Źródłem zakażenia może być także osoba chorująca na półpasiec.
W leczeniu stosuje się leki przeciwwirusowe, takie jak acyklowir i walacyklowir, które hamują namnażanie wirusa. Najlepsze efekty uzyskuje się, rozpoczynając terapię w ciągu pierwszej doby od pojawienia się wysypki. Dlatego dorosły, u którego podejrzewa się ospę, powinien jak najszybciej zgłosić się do lekarza. W przypadkach ciężkiego przebiegu, zajęcia narządów lub znacznego upośledzenia odporności, stosuje się acyklowir podawany dożylnie.
Najskuteczniejszą metodą zapobiegania zachorowaniu u dorosłych bez odporności jest szczepienie przeciw ospie wietrznej. Ekspertka zaleca, by osoby bez potwierdzonej odporności otrzymały dwie dawki szczepionki w odstępie nie krótszym niż cztery tygodnie, zgodnie z zaleceniami dla wybranego preparatu. Jeśli wcześniej podano jedną dawkę, należy uzupełnić drugą, bez konieczności powtarzania całego cyklu.
Dr Pyziak-Kowalska podkreśla, że w przypadku braku pewności co do przebycia choroby lub wykonania szczepienia, można oznaczyć przeciwciała anty-VZV w klasie IgG. Brak wspomnień o zachorowaniu nie oznacza automatycznie braku odporności. Szczepionka zawiera żywy, osłabiony wirus, dlatego nie stosuje się jej u kobiet w ciąży ani u osób z poważnym upośledzeniem odporności – w takich przypadkach sposób ochrony ustala się indywidualnie. Przed planowaną ciążą lub rozpoczęciem leczenia immunosupresyjnego warto sprawdzić odporność i uzupełnić szczepienia.
źródło: medonet.pl
