Palenie papierosów wciąż pozostaje główną przyczyną rozwoju nowotworów i każdego dnia zbiera tragiczne żniwo. Jak podkreśla prof. Jacek Jassem, znany onkolog, w rozmowie z Medonetem, nawet co trzecia śmierć z powodu raka jest związana z dymem tytoniowym – to aż 25–30 proc. wszystkich przypadków.
Najczęściej palenie kojarzone jest z rakiem płuca i nie bez powodu – aż 90 proc. zachorowań na ten nowotwór dotyczy osób palących. – Palacz ma od 15 do nawet 30 razy większe ryzyko rozwoju raka płuca niż osoby niepalące – podkreśla prof. Jassem. Warto pamiętać, że także bierne palenie, czyli wdychanie dymu papierosowego przez osoby niepalące, zwiększa ryzyko raka płuca nawet o 30 proc.
To jednak nie jedyny nowotwór, którego przyczyną może być palenie. Lista jest znacznie dłuższa. – Dym tytoniowy zwiększa prawdopodobieństwo rozwoju raka krtani, jamy ustnej, gardła, przełyku, trzustki, pęcherza moczowego, nerki, żołądka, a także raka szyjki macicy. Wzrasta również ryzyko niektórych nowotworów hematologicznych, w tym białaczek – wylicza ekspert w Medonecie.
Dlaczego papierosy są tak groźne? Mechanizmy obronne organizmu zawodzą
Jak tłumaczy prof. Jassem, dym tytoniowy to bardzo toksyczna mieszanka – zawiera kilka tysięcy związków chemicznych, z których co najmniej kilkadziesiąt ma udowodnione działanie rakotwórcze. Wśród nich są m.in. formaldehyd, arsen czy promieniotwórczy polon. Te substancje uszkadzają materiał genetyczny komórek. – Organizm przez pewien czas radzi sobie z naprawą takich uszkodzeń, ale przy stałym narażeniu mechanizmy te przestają działać skutecznie. W efekcie komórki zaczynają dzielić się w sposób niekontrolowany, co prowadzi do rozwoju nowotworu – wyjaśnia profesor.
Nowotwory to jednak nie wszystko. Szkodliwy wpływ palenia jest znacznie szerszy. Już kilka papierosów dziennie zwiększa ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, takich jak udar, zawał serca, miażdżyca czy nadciśnienie. Palenie jest także jedną z głównych przyczyn przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, która jest nieuleczalna.
– Palenie powoduje przewlekły stan zapalny, osłabia układ odpornościowy i przyspiesza procesy starzenia. Skóra palaczy szybciej traci elastyczność, pojawiają się zmarszczki, przebarwienia i charakterystyczna "ziemista" cera. Papierosy negatywnie wpływają także na kondycję włosów i zębów – dodaje prof. Jassem. Rzadko mówi się także o wpływie palenia na sprawność seksualną. Nikotyna i inne substancje zawarte w dymie papierosowym uszkadzają naczynia krwionośne, co może prowadzić do zaburzeń erekcji u mężczyzn, a także obniżać płodność zarówno u kobiet, jak i mężczyzn.
Prof. Jassem podkreśla: – Żaden narząd nie jest chroniony przed szkodliwym działaniem palenia tytoniu. Rakotwórcze substancje z dymu tytoniowego dostają się do krwiobiegu i docierają do całego organizmu.
Ile papierosów wystarczy, by zwiększyć ryzyko raka? Ekspert odpowiada
Czy istnieje bezpieczna liczba papierosów? – Nie ma czegoś takiego – podkreśla prof. Jassem. – Niektórzy palą przez wiele lat i nie chorują, inni zachorują już po kilku latach. O wszystkim decydują indywidualne predyspozycje organizmu, geny i obecność innych czynników ryzyka. Ryzyko wzrasta już przy kilku papierosach dziennie.
Znaczenie ma także wiek rozpoczęcia palenia (szczególnie niebezpieczne jest sięganie po papierosy w młodym wieku) oraz czas trwania nałogu. W ocenie ryzyka pomaga pojęcie "paczkolat" – to iloczyn liczby paczek wypalanych dziennie i liczby lat palenia. Im więcej paczkolat, tym większe ryzyko raka płuca.
E-papierosy – czy są bezpieczniejsze? Lekarz rozwiewa wątpliwości
Coraz więcej osób sięga po e-papierosy, uznając je za bezpieczniejszą alternatywę dla tradycyjnych papierosów. Czy słusznie? – To duże uproszczenie – mówi prof. Jassem. – W e-papierosach nie dochodzi do spalania tytoniu, więc narażenie na niektóre toksyczne substancje jest mniejsze. Jednak nie oznacza to, że są one całkowicie bezpieczne.
W przypadku klasycznych papierosów związek z nowotworami został jednoznacznie potwierdzony w wieloletnich badaniach. W przypadku e-papierosów takich danych jeszcze nie mamy, ale coraz więcej badań wskazuje, że aerozol powstający podczas ich używania zawiera substancje toksyczne i potencjalnie rakotwórcze. Mogą one zaburzać mechanizmy naprawy DNA, powodować przewlekły stan zapalny i osłabiać odporność – to procesy, które mają kluczowe znaczenie w rozwoju nowotworów. – Zwiększone ryzyko nowotworów po ekspozycji na e-papierosy potwierdzono głównie w badaniach na zwierzętach. Na ocenę skutków u ludzi potrzeba jeszcze czasu – zaznacza ekspert.
Warto pamiętać, że przez lata przemysł tytoniowy negował szkodliwość papierosów, a dziś te same koncerny inwestują miliardy w rynek e-papierosów i podgrzewaczy tytoniu. – Te produkty nie są obojętne dla zdrowia, a dla wielu nastolatków stają się pierwszym kontaktem z nikotyną i początkiem uzależnienia – ostrzega prof. Jassem, powołując się na stanowisko Światowej Organizacji Zdrowia.
Czy może być za późno na rzucenie palenia? Onkolog rozwiewa mit
Wielu długoletnich palaczy uważa, że nie opłaca im się już rzucać. – To jeden z najbardziej niebezpiecznych mitów – przestrzega prof. Jassem. Rzucenie palenia zawsze przynosi korzyści – bez względu na wiek i czas trwania nałogu. Co więcej, pozytywne efekty pojawiają się bardzo szybko.
Już po kilkunastu godzinach od odstawienia papierosów spada poziom tlenku węgla we krwi i poprawia się dotlenienie organizmu. W ciągu kilku tygodni poprawia się wydolność oddechowa i krążenie. Z czasem wyraźnie spada ryzyko zawału serca, udaru i nowotworów. Po upływie 10–15 lat od rzucenia palenia ryzyko raka płuca znacząco się zmniejsza, choć nie wraca do poziomu osoby nigdy niepalącej. Każdy dzień bez papierosa ma znaczenie – organizm zaczyna się regenerować w każdym wieku.
Rzucenie palenia jest ważne także dla osób już chorych na nowotwory. Wielu pacjentów uważa, że po rozpoznaniu raka nie ma już sensu odstawiać papierosów. Badania pokazują jednak coś zupełnie przeciwnego. Kontynuowanie palenia po rozpoznaniu nowotworu wiąże się z gorszą tolerancją leczenia, większym ryzykiem powikłań pooperacyjnych i mniejszą skutecznością terapii. U pacjentów z rakiem płuca, którzy przestali palić po diagnozie, odsetek wieloletnich przeżyć jest nawet dwukrotnie wyższy niż u tych, którzy nadal palą.
Ponadto rzucenie palenia zmniejsza ryzyko wystąpienia drugiego nowotworu i poprawia jakość życia. To jeden z najważniejszych elementów leczenia wspomagającego w onkologii.
źródło: medonet.pl
